Nederland

Belgie

Overige landen

Startpagina

Inleiding

Frankrijk

zuid-holland 1.4.1 zuid-holland 1.4.3

Delft: Woonhuis

In Delft (Peperstraat 15) komen we een bijzonder teken tegen in een oude muur. Is het een huismerk of kan het toch verband houden met vergelijkbare Franse metseltekens?

Hier zijn geen gesinterde stenen gebruikt maar rode bakstenen. Op zijn vroegst: eind 16e eeuw.

 

Woonhuis met muurteken boven tegen de daklijst

Detail van muurteken van pand op foto hiernaast

Muurteken in Delft

Op een zijmuur van een oud pand in het centrum van Delft zien we een teken dicht tegen de dakgoot. Ik heb het nagetekend, zoals ik denk dat de vorm is.

Mogelijk houdt dit teken verband met de vuurslag. Een vuurslag is een metalen stuk, voorzien van een dubbel gat, waar men de vingers in kon steken.

Door de vuurslag op de kei aan te slaan kon men vuur maken. In Frankrijk zien we het teken met een ruit in plaats van een kruis in het midden.


De vuurslag is als symbool door de Bourgondische hertogen ingevoerd. Men weet dat het halssnoer van de Orde van het Gulden Vlies samengesteld is uit vuurslagen en keien. Beide worden gestyleerd weergegeven. Ook het Andreaskruis komt wel in de keten voor en verwijst naar de beschermheilige van de Orde v.h. Gulden Vlies.

De vuurslag treft men ook als teken aan op munten vanaf de Bourgondische tijd.

Zo schijnen ze ook als versiering in bouwwerken voor te komen, zoals op gewelf- en balksleutels in het stadhuis van Damme.

Ook kunnen ze vergezeld zijn van maalkruisen en verwijzen dus naar het Bourgondische huis. (gegevens vuurslag: Geert Hoornaert: Metseltekens in Westvlaanderen en Noord-Frankrijk)

Keten van de Orde van het Gulden Vlies met vuurslagen en stenen

Militaire Willemsorde (officiersrang) met vuurslag.

Munt van Philips III uit 1513 met het vuurslag teken.

Wapen fam. Molier: vuurslag met 3 molenijzers

Bourgondische vuurslag

Vuur maken

Allereerst is er licht brandbaar materiaal nodig, geschikt om als 'tondel' te dienen: b.v. geprepareerde tondelzwam of verkoold llisdoddepluis.

Voor het creëren van warmte gebruikt men - in dit geval - een vuurslag en een stuk vuursteen. Het is van belang dat de vuurslag gemaakt is van koolstofrijk ijzer. Tevens dient de vuurslag na het smeden te worden gehard.

Dit is van belang om goede vonken te krijgen die lang genoeg gloeien om het tondel aan te steken.

De vuursteen moet een scherpe rand hebben om de vuurslag langs te slaan. Hoe kleiner het rakingsvlak hoe meer energie er vrij komt en hoe groter de kans op een vonk.

Het maken van vuur begint met de voorbereiding. Het brandhout moet worden klein gehakt tot aanmaakhout en klaargelegd worden bij de vuurplaats. Uiteraard dienen ook de overige materialen klaar te liggen, zodat, wanneer het tondel gloeit, men snel kan handelen.

Men legt een stukje tondel op de vuursteen dicht bij de scherpe rand. Vervolgens slaat men met een rechte beweging langs de vuursteen waarmee de vuursteen net geraakt wordt. Bij een goede techniek, gereedschap en tondel zal er binnen één of enkele halen een vonk op het stuk tondel zijn gevallen. Het tondel zal hierdoor beginnen te gloeien.

Tegen blikseminslag?

Naast de link met Bourgondië kan hier dus bij een woonhuis heel goed sprake zijn van of een huismerk of een teken tegen blikseminslag. Een onheilafwerend kruis geplaatst over een vuurslag.









Delft: Zocherlaan 17-19 (Agnetapark)


19e eeuwse toverknooptekens in het Agneta-park. In andere panden is daar ook wel de ruit toegepast.











Delft: Drieakerstraat 9

De brouwerij De Gekroonde P werd in 1892-93 op het achterterein uitgebreid met een koelgebouw, oftewel ijskelder. Dit is grotendeels bij restauraties herbouwd. Bij zo'n restauratie is dit donderbezem-teken in de muur aangebracht, mogelijk vanwege de museumfunctie, die het gebouw inmiddels toen gekregen had.

Er is een uitgebreid Gereedschappenmuseum (Mensert) gevestigd.




____________________________________________________________________________

Naaldwijk: Herenstraat 31

Woon-/werkhuis uit de 17e eeuw met metseltekens.

In de bogen boven de ramen is ook weer een ( ingedeukte) ruit te herkennen.

Een officiele monumenten website noemt deze bogen boven de ramen Tudorbogen, maar daar ben ik het niet mee eens. Een tudorboog loopt met een rechte raaklijn naar de bovenste punt, niet getoogd, zoals hier.

Herenstraat 31

zuid-holland 1.4.3 zuid-holland 1.4.2 zuid-holland 1.4.1 #pic_1080

Vuurslag-teken

Vuurslagen zijn er in diverse vormen

Agneta-park Zocherlaan 19

Donderbezem

Toverknoop

#pic_1080

Nederland