Nederland

Belgie

Overige landen

Startpagina

Inleiding

Frankrijk

Inleiding 0.1.4 Verdieping ruit 0.1-6a Tekens in verf ter bescherming (klik) op: A. Boerderijen B. Molens  C. In leisteen op een kerk

In de omgeving van Leiden, in het Rijnland, maar ook her en der in het Delflandse, zien we op een aantal oude gebouwen geverfde christelijke symboliek. Deze bestaat dan meestal uit een Latijns kruis, of calvariekruis, soms vergezeld van een hart-teken.

Doorgaans betreft het hier boerderijen en molens. We gaan er voorbeelden van zien. Het zijn met name katholieke boeren en molenaars, die deze tekens aanbrachten.

Om te beginnen enkele voorbeelden van de tekens boven de ramen van de melkkelder, waar boter en kaas werd gemaakt.

Het gezegde dat hierbij is overgeleverd: dit teken weert de duivel van melk en zuivel.

Vreemd, dat er hier drie kruisen op rij zijn, terwijl er maar 2 boven een kelderraam zitten.

Kennelijk is de drang tot het maximale effect, wat 3 x betekent, sterker dan de band met de kelder.


Boerderij a.d. Boskade te Hoogmade: in 2002 gesloopt. En herbouwd te Arnhem

Boerderij a.d. Boskade te Hoogmade, nu in Arnhem: detail melkkelder

Ook bij deze oude boerderij te Hoogmade aan de Kromme Does kunnen wij het geschilderde teken boven de melkkelder aantreffen.

Fraai gelegen aan de Kromme Does

Hoogmade: Bospolderweg 4


Hoogmade: Bospolderweg 4 in detail

Boven: wat deze boerderij aan de Bospolderweg te Hoogmade zo extra bijzonder maakt, is het schitterende Renaissance-metselwerk boven de voordeur.


Deze oude foto kreeg ik toegestuurd van dhr. A. Korpel. De locatie is onbekend, behalve dan de vermelding dat deze krukboerderij staat/stond aan de Hollandse IJssel.


Boerderij aan de Hollandse IJssel

____________________________________________________________________________

Tekens in verf  op boerderijen


Oud Ade: de Moppenhoeve

Hier in Oud Ade is een groot calvariekruis met zwarte verf geschilderd tussen de raampjes van de melkkelder in. Zie detail foto’s onder.

Zoeterwoude: Zuidbuurtseweg 48

De Latijnse kruisjes bevinden zich boven elk van de kelderraampjes.


En midden in Zoeterwoude-dorp bevindt zich ook nog een oude krukboerderij, zomers verscholen in het groen, maar ook hier met opvallende kruisjes tegen een witte achtergrond.


Lisse: Loosterweg-noord 6

Een herenboerderij met voorname uitstraling. Door het vele overschilderen is de berg bijna over het Latijnse kruis heengegroeid.


Oud Ade: de Moppenhoeve

Rotterdam: ‘s Gravendijkwal

Ook hier in een vrij moderne latei zijn toch weer kruisjes aangebracht. Gaan we ervan uit dat dit fabrieksmatig is geproduceerd, dan is het maar de vraag of er wel een link is met de geschilderde tekens.


Boven: Woerden: Willemshoeve

Wat verder weg van het Rijnlandse, maar evengoed stroomt de Oude Rijn ook door Woerden. Op een plek aan de gevel is een kruis geschilderd.


Boven: Schipluiden: hoeve de Abbestee (Tramkade 30)

Vergelijken we de schildering van de Abbestee met die van Lisse hierboven, dan kunnen we ook begrijpen hoe die wat vreemde vorm van Lisse moet zijn ontstaan.


Schipluiden:  Hoeve Bouwlust (Tramkade 25a)

Voorgevel en zijgevel zijn van verschillende ouderdom. Toch zien we dat op beide gevels gepoogd is om de traditie van het schilderen van kruisjes hoog te houden.


Leiden: Vlietweg 30

Helaas niet zo goed zichtbaar vanaf de openbare weg, maar wel indrukwekkend als je het juiste plekje vind om een foto te maken.


Stompwijk: Meer- en Geerweg:

Aan deze polderweg rond de Zoetermeerse meerpolder lag tot voor kort een boerderij, die inmiddels is afgebroken.

In top van de voorgevel zagen we nog het restant van een Latijns kruis.


Stompwijk: boerderij

Ook in deze tijd komt het nog voor dat een boer het Latijnse kruis (met corpus) aan zijn gevel aanbrengt, zoals hier in Stompwijk.


____________________________________________________________________________

Tekens in verf op molens

Op molens die gerund zijn door katholieke molenaars, treffen we ook zulke geschilderde afweerkruisen aan. Soms zelfs aan alle kanten. Ze zouden helpen tegen blikseminslag en stormschade en ander onheil, wat een molenaar kon treffen.


Rijpwetering: zwart geschilderde symbolen.

Boven links: de Moppemolen in Rijpwetering is voorzien van een calvarie kruis.

Boven midden en rechts: de Akkerslootmolen met een Latijns kruis.

Boven: Rijpwetering met de  Waterloosmolen. De Waterloosmolen heeft ook een fraai klompenrek met daarin een geschilderd Latijns kruis.


Roelofarendsveen:

De Veendermolen te RAV.


Boven: Warmond’s Broekdijkmolen aan de Kagerplas met een geschilderd Latijns kruis.


____________________________________________________________________________

Afweerkruisen op kerken


Maastricht: Sint Servaaskerk

Op deze oude vooroorlogse foto is de St. Servaaskerk van Maastricht te zien met twee opvallende pijlen op het dak. (De foto ontdekt dankzij oplettendheid van Jef Bartelet.)


De variatie in dit soort tekens, met name ook in België, maakt dat we aan calvariekruisen mogen denken. Toch neemt dit niet weg dat er ongetwijfeld nog een andere betekenis aan gehecht is, bijv. om piloten te bewegen om netjes om de torens heen te vliegen.

Deze zijn, zo heeft navraag geleerd, niet geschilderd, maar in een andere kleur lei aangebracht.


Verdieping ruit 0.1-6a Inleiding 0.1.4 Verdieping ruit 0.1-6a

Hoogmade: diverse boerderijen welke voorzien zijn van geschilderde tekens

#pic_1074 #pic_1075

Inleiding

#pic_1072